भारत र नेपालबीच पहिलो पटक सीधा रेल सेवा सुरु गर्ने तयारी तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको छ। भारतको रक्सौल र नेपालको काठमाडौँलाई जोड्ने रेलमार्गको विस्तृत सर्वेक्षण कार्य अहिले अन्तिम चरणमा पुगेको छ र सम्बन्धित निकायका अनुसार यो महिना भित्रै सर्वेक्षण पूरा हुने छ। सर्वेक्षण सकिएपछि आगामी जनवरीमा विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (DPR) तयार गरिनेछ।
१३६ किलोमिटर लामो यो रेलमार्गमा करिब १३ वटा आधुनिक स्टेशन निर्माण गरिने भएका छन्। DPR पछि आवश्यक ठेक्का प्रक्रिया सुरु भई रेललाइन बिछ्याउने काम सुरु हुनेछ। प्रारम्भिक अनुमान अनुसार, परियोजनाको लागत करिब २५ हजार करोड भारतीय रूपैयाँ रहनेछ, यद्यपि अन्तिम DPR पछि लागतमा केही परिवर्तन हुनसक्ने बताइन्छ।
यस परियोजनाले बिहारलाई प्रत्यक्ष नेपालसँग र त्यसैमार्फत दिल्लीलाई पनि काठमाडौँसँग रेलमार्गद्वारा जोड्ने मार्ग खोल्नेछ, किनकि रक्सौल स्वयं दिल्लीसँग रेलमार्फत सिधै जडित छ।
रेल सेवा सञ्चालनमा आएपछि रक्सौल–काठमाडौँबीचको यात्रा समय २–३ घण्टामा सीमित हुने अनुमान गरिएको छ, जुन अहिले सडकमार्गबाट कहाँ-कहाँ घण्टौँ लाग्ने यात्रा हो।
भारत–नेपाल रेल कनेक्टिभिटीको अवधारणा पहिलो पटक २०१८ मा अघि सारिएको थियो भने हाल कार्यान्वयनमा आएको यो परियोजना २०२१ मा आधिकारिक रूपमा सुरु गरिएको हो। पहिले गरिएका दुईवटा सम्भावित रुटका सर्वेक्षण बादमा अस्वीकार गरिएका थिए, र अहिले भएको सर्वेक्षण पूर्ण रूपमा नयाँ रुटका आधारमा भइरहेको छ।
यदि परियोजना तय योजनाअनुसार अघि बढ्यो भने, यो रेलमार्ग दुवै मुलुकबीचको यातायात तथा आर्थिक सम्भावनामा ठूलो परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। हाल भारत–नेपालबीच यात्राका लागि सडक र हवाई विकल्प मात्रै उपलब्ध छन्।
